Namenjena mladim vizuelnim umetnicima i umetnicama do 35 godina starosti, nagrada „Dimitrije Bašičević Mangelos“ osnovana je početkom 2000-ih od strane Centra za savremenu umetnost u Beogradu i The Foundation for Civil Society – FCS iz Njujorka. Nagrada nosi ime značajnog umetnika, rodonačelnika konceptualne umetničke prakse i istoričara umetnosti sa prostora bivše Jugoslavije Dimitrija Bašičevića Mangelosa.
Istorijat nagrade
od 2002. do danas
Nagrada „Mangelos“ deo je internacionalne mreže Young Visual Artists Awards – YVAA ustanovljene tokom 90-ih godina od strane FCS koji je inicirao nagradni program za mlade stvaraoce iz Centralne Evrope i Balkana.
Nagradni program je pokrenut sa idejom da se organizuje godišnji, otvoren, transparentni konkurs sa nezavisnim žirijem sastavljenim od domaćih i međunarodnih stručnjaka koji će valorizovati rad mladih umetnika/ca, sa ciljem da im se kroz rezidencijalni i studijski boravak omoguće internacionalna profesionalna iskustava. Žiri Nagrade „Mangelos“ čine istaknuti kustosi/kinje, istoričari/ke umetnosti i likovni kritičari/ke srednje i mlađe generacije iz zemlje i inostranstva.
Nagradni program je od osnivanja podrazumevao studijski i rezidencijalni boravak u Sjedinjenim američkim državama, najpre u Headlands Center for the Arts, Sausalito u Kaliforniji, potom i dugi niz godina u International Studio and Curatorial Program u Njujorku, a od 2015. u Residency Unlimited, takođe u Njujorku. U organizaciju nagradnog programa su se nakon Centra za savremenu umetnost uključili KONTEKST galerija i umetnička asocijacija DEZ ORG iz Beograda, a od 2012. godine o konkursu, realizaciji izložbi finalista i dobitnika/ca brinu Remont – nezavisna umetnička asocijacija i Fond Ilija&Mangelos iz Novog Sada.
O značaju Nagrade govori i podatak da su u podršci realizaciji njenim glavnim i pratećim aktivnostima do sada bili uključeni i drugi relevantni akteri ovdašnje savremene umetničke scene (Umetnički prostor U10, Dom omladine, Salon Muzeja savremene umetnosti, Muzej savremene umetnosti Vojvodine, Galerija Zvono, Muzej nauke i tehnike, Muzej Jugoslavije).
“Ipak, pored velikih rizika da sama umetnička praksa upadne u entropiju zbog gubljenja mesta i uticaja u društvu i kolektivnoj vitalnosti, zbog političke nestabilnosti, ekonomske neizvesnosti, neorganizovanosti, zapostavljanja kulturne infrastrukture (institucije muzeja), jedan mali kružok, koji na prvi pogled izgleda nehomogeno i rasuto po geografskoj mapi Srbije, nastavlja da uporno deluje u svojoj paralelnoj svakodnevici.“
— Jelena Veljković, “Superpozicija paralelnih svetova”, Nagrada Dimitrije Bašičević Mangelos 2012
Mangelos Nagrada se dodeljuje za osoben višegodišnji i u kontinuitetu ostvaren umetnički rad, koji podrazumeva zaokruženo kritičko i estetsko promišljanje i realizaciju.
Nagrada se sastoji od rezidencijalnog/studijskog boravka u Residency Unlimited, Njujork, u trajanju od osam nedelja. Rezidencijalni program u Njujorku usmeren je na susretanja i povezivanje sa različitim akterima njujorške i internacionalne umetničke scene, te je prilika za internacionalni razvoj karijere.
Za boravak u Njujorku obezbeđeni su: troškovi vize, puta, smeštaja i dnevnice, kao i mogućnost da se po sopstvenim predlozima, u dogovoru sa organizatorima iz SAD-a, sretne sa galeristima, kustosima i drugim profesionalcima iz oblasti savremene vizuelne umetnosti. Nagrađenom/oj umetniku/ci po povratku iz Njujorka se organizuje prezentacija njihovog boravka na rezidenciji, kao i samostalna izložba ili produkcija rada.
Partneri i podrška
Mangelos nagrada organizuje se u saradnji sa:
Young Visual Artist Award
Wendy W. Luers, osnivačica i direktorka Fondacije za civilno društvo (Foundation for a Civil Society) je 1990. godine, zajedno sa predsednikom Vaclavom Havelom i grupom umetnika disidenata u Čehoslovačkoj, osnovala Nagradu Jindrich Chalupecky, sa idejom da se umetnicima/cama mlađim od 35 godina prizna umetnička izuzetnost i da im se omogući iskustvo boravka u SAD. Uz podršku Trust for Mutual Understanding iz Njujorka, Young Visual Artists Awards program razvijan je tokom godina kao međunarodna mreža sličnih nagrada, u koju su uključene: Albanija, Bosna i Hercegovina, Bugarska, Češka, Hrvatska, Kosovo, Makedonija, Slovenija, Slovačka i Srbija. Residency Unlimited (RU) je organizator programa YVAA i domaćin rezidencijalnih boravaka u Njujorku od 2015. godine.
Residency Unlimited
Residency Unlimited (RU) je posvećen prezentaciji, produkciji i promociji savremene umetnosti kroz brojne aktivnosti u okviru rezidencijalnih i javnih programa. Lociran u Bruklinu, RU funkcioniše kao svojevrsni hub, dinamičan prostor u kome se organizuju susreti umetnika/ca, kustosa/kinja, art profesionalaca, izložbe, projekcije i diskurzivni programi. U saradnji sa institucijama, organizacijama i pojedincima/kama iz Njujorka, SAD i internacionalno, RU poslednjih nekoliko godina inicira i razvija različite vidove profesionalne podrške korisnicima/ama rezidencijalnog programa.
